FBÍ - Bílasaga

Fyrstu bílarnir
Mikil tímamót urðu í menningarsögu Íslendinga 20.júní árið 1904, en þann dag hóf bílaöldin innreið sína til Íslands. Þá kom til landsins Cudellbíll Dethlevs Thomsens konsúls, en hann fékk opinberan fjárstyrk til að reyna hér þetta nýja farartæki sem farið var mjög að ryðja sér til rúms erlendis. Thomsensbíllinn reyndist ekki vel, enda frumstæður að allri gerð og þar á ofan keyptur gamall og væntanlega slitinn og einhvað úr lagi genginn. Þessi bíll átti sér því hvorki langa né merka sögu hérlendis, þótt hann sé merkur sem brautryðjandi. Sama má segja um næsta bíl, Grundarbílinn svonefnda, sem Magnús Sigurðsson bóndi og kaupmaður á Grund í Eyjafirði flutti inn árið 1907.

Bílum fjölgar ört
Það var ekki fyrr en árið 1913 sem að fluttur var inn bíll sem segja má að ryddi brautina fyrir vaxandi straumi bíla til landsins. Fordbíll Sveins Oddssonar prentara var opinn blæjubíll, einn hinn margfrægu T-Forda sem Henry Ford komst upp á lag með að framleiða ódýrt og hratt fyrir tilstilli færibandsins. Í september 1913 kom annar Ford og skömmu síðar fyrsti Overlandbíllinn, en þeir bílar áttu eftir að veita Fordunum harða samkeppni næstu árin. En Fordinn hafði forskot lengi framan af og árið 1914 var fyrsti Ford vörubíllinn fluttur inn. Fram til 1920 fjölgaði bílum umtalsvert og það ár höfðu 170 bílar verið fluttir til landsins, flestir af gerðunum Ford og Overland, en meðal annarra tegunda má nefna Maxwell, Saxon, Chevrolet og Buick.

Lög og regla
Fyrstu bifreiðalög á Íslandi voru staðfest í nóvember árið 1914, en þar kemur fram að ökuhraði megi aldrei vera meiri en 15 km á klukkustund í þéttbýli og 35 km í dreifbýli. Fyrsta skoðun bíla var framkvæmd í september 1917 og árið 1926 var tekin upp skyldutrygging bifreiða. Fyrsta banaslys af völdum bíls á Íslandi varð í júní 1919 þegar keyrt var á aldraða konu í Reykjavík.
Árið 1925 var þróun í notkun bíla það langt komin í Reykjavík og nágrenni að öll ferðalög voru farin á bílum. Mestmegnis var um leigubíla að ræða, en þó voru nokkrir einkabílar. Árið 1930 voru 1434 bílar skráðir í landinu, flestir í Reykjavík, en þar af einungis 584 fólksbílar.

Bílaeign margfaldast
Næstu 15 árin átti bílum eftir að fjölga umtalsvert og í stríðslok árið 1945 voru 2300 fólksbílar í landinu auk 2000 vörubíla. Það ár voru 138 íbúar um hvern fólksbíl, en sú tala átti eftir að lækka verulega á næstu 15 árum, því árið 1960 voru einungis 12 íbúar um hvern þeirra 20 þúsund bíla sem þá voru til í landinu. Undangengin ár voru tímar innflutningshafta og framsóknarskömmtunar sem takmarkaði eðlilega fjölgun bíla, með þeirri undantekningu þó að jeppar streymdu til landsins. Á árunum 1945-50 voru fluttir inn 2000 Willysjeppar og námu þeir um tíma 20% af bílaeign landsmanna. Í kjölfar viðreisnar árið 1960 var innflutningur bíla gefin frjáls og árið 1970 voru þeir orðnir yfir 40 þúsund. Síðan þá hefur fjöldi þeirra rúmlega þrefaldast og eru þeir í dag 120 þúsund, sem þýðir að einungis tveir íbúar eru um hvern bíl og er það heimsmet.

Uppruni breytist
Árið 1945 voru um 90% af bílaflota landsmanna bandarískrar gerðar og einungis 10% frá Evrópu. Áratug síðar árið 1956 hafði hlutur evrópskra bíla hækkað upp í tæp 40%. Flestir þekkja framþróun þessara mála. Evrópskir bílar áttu eftir að verða allsráðandi á markaðnum og bandarískum bílum fækkaði að sama skapi. Í stað þeirra komu bílar frá landi hinnar rísandi sólar Japan, og hafa þeir á síðari árum leyst evrópska bíla af hólmi sem vinsælustu bílarnir á vegum Íslands.