Fornbílaklúbbur Íslands hefur það markmið að efla samheldni
með áhugamönnum og eigendum gamalla bíla og gæta hagsmuna þeirra í hvívetna. Jafnframt
vinnur Fornbílaklúbburinn að því að auka áhuga almennings fyrir gömlum bílum og
glæða skilning á varðveislu þeirra og minjagildi.
Allt
frá stofnum Fornbílaklúbbsins árið 1977 hefur hann náð umtalsverðum árangri í
hagsmunagæslu fornbílaeigenda. Nefna má sem dæmi niðurfellingu bifreiðagjalda
og stórlækkun aðflutnings- og tryggingariðgjalda, auk þess sem fornbílar mega
nú bera eldri gerðir skráningarmerkja.
Þessi árangur er afrakstur ötuls
starfs við að vekja skilning stjórnvalda á varðveislugildi gamalla bíla.
Fornbílaklúbburinn stuðlar að persónulegum kynnum
eigenda fornbíla á Íslandi og hvetur félagsmenn til samvinnu um áhugamál sín,
þannig að þeir geti miðlað hverjir öðrum af reynslu sinni og kunnáttu í meðferð
og varðveislu gamalla bíla.
Upphafið
Fornbílaklúbbur Íslands var stofnaður á
fjölmennum fundi í Templarahöllinni 19. maí árið 1977. Helstu hvatamenn
að stofnun hans voru Bjarni Einarsson, Jóhann E. Björnsson, Kristján
Jónsson og Þorsteinn Baldursson. Bjarni hafði þegar árið 1967 safnað
saman fornbílum á höfuðborgarsvæðinu til sýningar á Laugardalsvellinum
og með því frumherjastarfi vakti hann áhuga fjölmargra á mikilvægi
varðveislu gamalla bíla sem síðar leiddi til stofnunar Fornbílaklúbbsins.
Ferðir á vegum klúbbsins
Fysta verkefni klúbbsins var hópakstur 17. júní 1977 í Reykjavík
sem lauk með sýningu við Austurbæjarskólann. Þessi fyrsta ferð tókst
með ágætum og vakti geysimikla athygli. Síðan hefur hópakstur og fornbílasýning
á 17. júní verið fastur liður í starfi klúbbsins, borgarbúum til ómældrar
ánægju.
Fornbílaklúbburinn skipuleggur nú um 15 ferðir á hverju sumri, bæði
skemmri og lengri. Meðal fastra ferða má nefna vorferð um Suðurnes,
þjóðhátíðarakstur í Reykjavík, fornbíladag í Árbæjarsafni, langferðir,
helgarferðir og hótelferðir, auk haustferðar á Þingvöll eða í Heiðmörk. Fyrsta verulega langferðin sem klúbburinn efndi til var hringferð
í tilefni af tíu ára afmæli klúbbsins árið 1987. Þessi afmælishringferð
var endurtekin árið 1997. Þá hefur tvisvar verið efnt til utanlandsferða
á vegum klúbbsins. Farið var til Norðurlandanna árið 1992 og til Færeyja
árið 1996, en klúbburinn hefur sterk vináttutengsl við fornbílaklúbbinn
í Færeyjum, Föroya Ellis Akför.
Bílageymslur og byggingar
Fljótlega eftir stofnun klúbbsins hófst leit að hentugu húsnæði
fyrir bíla félagsmanna. Lyktir urðu þær að haustið 1977 var tekið
á leigu 600 fermetra húsnæði að Trönuhrauni 4 í Hafnarfirði. Þar höfðu
félagarnir ekki aðeins geymsluaðstöðu heldur gátu þeir líka fengið
viðgerðarstæði. Þetta reyndist klúbbnum of dýrt svo að 1979 var flutt
í 170 fermetra húsnæði á Gelgjutanga í Reykjavík. Þar var einungis
hægt að geyma bíla og hefur þeirri stefnu verið fylgt síðan að ekki
eru leigð út viðgerðarstæði. Þarna leigði klúbburinn þar til hann
eignaðist fyrsta geymsluhús sitt að Vagnhöfða 23 vorið 1981. Þetta
var 180 fermetra skemma með geymslulofti fyrir varahluti. Þessa ágætu
geymslu átti klúbburinn til 1984 þegar húsið var selt til brottflutnings.
Þá var fengin lóð á Kjalarnesi og ráðist í byggingu stálgrindarhúss.
Dæmið gekk upp vegna ótrúlegs dugnaðar félagsmanna og með rausnarlegri
aðstoð margra fyrirtækja. Geymslan sem er 315 fermetrar að stærð var
byggð árið 1986 og fylltist hún strax af bílum. Árið 1987 var hafinn
undirbúningur að byggingu annarrar geymslu við hlið hinnar fyrri.
Sú var byggð árið 1988 og er 374 fermetrar að stærð. Brátt kom í ljós
að þessar geymslur nægðu ekki svo ráðist var í byggja þriðja húsið
árið 1990 og er það 502 fermetrar. Fornbílaklúbburinn á í dag þessar
þrjár geymslur á Esjumel skuldlausar, sem samtals eru um 1200 fermetrar
að stærð og eru þær fullnýttar yfir vetrarmánuðina. Hafa tekjur af
þeim ásamt félagsgjöldum staðið undir öllum framkvæmdum og arðsaukningu
klúbbsins á liðnum áratug.
Fundarstaðir og félagsaðstaða
Klúbburinn fékk fyrsta húsnæðið til afnota fyrir félagsaðstöðu sína
í upphafi árs 1980. Þetta var rishæð í gömlu húsi við Sölvhólsgötu
í eigu Prentsmiðjunnar Eddu og var staðurinn nefndur Eddubær. Í þessu
litla risi var opið hús vikulega í um þriggja ára skeið og var það
félagsskapnum mikil lyftistöng. Síðan voru fundir færðir yfir á síðasta
fimmtudag hvers mánaðar og haldnir í húsnæði starfsmannafélagsins
Sóknar, fyrst við Freyjugötu og síðar í Skipholti. Árið 1991 tók klúbburinn
á leigu húsnæði í Skeifunni 4 og voru fundir haldnir þar vikulega.
Árið 1995 festi klúbburinn kaup á eigin húsnæði við Vegmúla 4. Var
það tæpir 200 fermetrar að stærð með vönduðum innréttingum og nýttist
klúbbnum hið besta. Á haustdögum 1997 barst klúbbnum hátt tilboð í
húsnæðið frá nærliggjandi fyrirtæki og þegar salan var afstaðin stóð
klúbburinn uppi með umtalsverða fjármuni. Tók stjórn klúbbsins þá
ákvörðun að leita eftir því við borgarstjórann í Reykjavík að borgaryfirvöld
létu klúbbnum í té lóð undir nýtt félagsheimili og bílasafn, sem áætlað
er að verði um 1000 fermetrar að stærð. Eftir ströng fundarhöld og
langa meðgöngu fékk klúbburinn lóð í Elliðaárdal, þar sem
árið 2007 var byrjað á framkvæmdum á húsi hannað af Agli Guðmundssyni arkitekt.
Á meðan var fengin aðstaða í Árbæjarsafni til að halda fundi og einnig hafa stærri kvöld verið haldin á Amokka í Kópavogi.
Þegar langt var komið með byggingu varð hið fræga bankahrun í lok árs 2008 og nánast allar framkvæmdir á landinu stöðvuðust. Reynt var að halda áfram á árunum 2009 og 2010, en erfiðlega gekk að fá fjármagn og styrktaraðilar ekki lengur á lausu og ekkert að fá frá opinberum aðilum. Á félagsfundum haustið 2010 og í byrjun árs 2011 var ákveðið að selja húsið og hætta við áform um safn og finna í stað húsnæði sem hentar sem félagsheimili. Í ágúst 2011 var húsið síðan selt og vorið 2012 var ákveðið að kaupa húsnæði að Hlíðasmára 9, Kópavogi, og mun félagstarf hefjast þar haustið 2012.
Útgáfumál
Fyrsta tölublað af félagsriti klúbbsins, Fornbílnum, kom út í apríl
1979. Þetta var fjórblöðungur sem hafði að geyma fréttir, auglýsingar
og fróðleik fyrir klúbbfélaga. Blaðið var orðið 32 blaðsíður að
stærð með fjölbreyttu efni og kom það út árlega, því miður hafa ekki fengist aðilar til að koma út blaði síðustu ár en vonandi stendur það til bóta haustið 2012. Fljótlega var þörf á að koma ýmsum skilaboðum til félaganna oftar
en Fornbíllinn kom út og var hafin útgáfa á litlu fréttablaði árið 1987
sem nefnist Skilaboð. Þetta blað kemur nú út ellefu sinnum á ári og flytur
fréttir af fundum, ferðum og sýningum á vegum klúbbsins. Árið 1998 tók stjórn klúbbsins ákvörðun um
að láta gera heimasíðu fyrir klúbbinn. Var hún síðan formlega
opnuð 23. nóvember 1998, en heimasíðan hefur stækkað mikið í gegnum árin og tekið breytingum og er nú orðin aðal vetvangur frétta til félaga en síðan er einnig mikið heimsótt erlendis frá.
Sýningar
Einn þáttur í starfi Fornbílaklúbbsins, sem hvað mesta athygli hefur
vakið, eru sýningar á bílum og ýmsu sem tilheyrir sögu bílsins á Íslandi. Glæsilegustu
sýningar klúbbsins eru þær sem haldnar eru á fimm ára fresti í tilefni
af afmæli bílsins á Íslandi. Sú fyrsta var haldin í Laugardalshöllinni
í júní 1979. Síðan var sýning í tengslum við Auto 84 í húsi Árna Gíslasonar
við Tangarhöfða, og árin 1989, 1994, 1999 og 2004 í Laugardalshöllinni.
Í maí 1997 var haldin sérstök afmælissýning í Perlunni í tilefni af
20 ára afmæli klúbbsins og aftur í húsnæði
B&L í tilefni af 25 ára afmæli FBÍ árið
2002. Sýning var haldin á 30 ára afmæli klúbbsins í nýju húsnæði Ræsis við Krókháls sem þótti takast vel og var vel við hæfi að vera með sýningu í væntanlegu bílaverkstæði og sýningarsal bíla. Stefnt er að halda veglega sýningu í maí 2012 þegar klúbburinn heldur upp á 35 ára afmæli.
Varahlutir
Fornbílaklúbbur Íslands hefur allt frá stofnun haft eitt af sínum markmiðum að safna varahlutum sem gæti nýst til uppgerða eða viðhalds og er selt á vægu gjaldi til félaga. Fljótlega fóru bílaumboðin að bjóða FBÍ varahluti og fleira sem áður var fleygt og eins hafa einstaklingar látið FBÍ nóta góðs við tiltektir frekar en farga hlutum. Í gegnum árinn hefur þessi lager stækkað mikið og er svo komið að geymslan er löngu búinn að sprengja af sér sitt pláss og hafa verið fengnir nokkrir gámar til geymslu hluta en þeir eru líka að fyllast. Á hverju hausti er Varahlutamarkaður og eins er er opið alla sunnudag (fyrir utan hátíðir, þegar ferðir FBÍ eru og ef veður hamlar för nefndarmanna) milli 13 og 15. Sími á Esjumel: 566-7838 og 660 1763. Byrjað er að flokka og mynda lager og er það sett fram á þessari síðu. Auðeldar það mönnum að sjá hvað er til og eins að panta fyrir þá sem eru fyrir utan höfuðborgina. Eins er hægt að pósta fyrirspurn á Fornbílaspjallinu um varahluti sem óskast keyptir eða hvort séu til hjá klúbbnum. Fyrirspurnum verður svarað eins fljótt og hægt er en varahlutanefnd er að störfum einu sinni í viku á Esjumel þegar opið er á sunnudögum.
Bílar í eigu klúbbsins
Í árslok 1978 keypti Fornbílaklúbburinn björgunarbíl með gálga af
bifreiðastöð Steindórs. Bíllinn er Chevrolet árgerð 1937 og hafði
upphaflega verið rúta en síðar verið breytt. Klúbburinn á bílinn enn
og hefur hann oft komið í góðar þarfir. Hann hefur nokkrum sinnum
verið lagfærður og síðast var hann alveg tekinn í gegn og endurbyggður
frá grunni árin 1991-93. Í október 1998 eignaðist klúbburinn síðan
annan kranabíl, en sá er af gerðinni International árgerð 1967. Er
hann notaður í geymslum klúbbsins við tilfærslu þungra varahluta og
ógangfærra bíla. Gamli kraninn verður hins vegar áfram flaggskip klúbbsins.
Söfn Fornbílaklúbbsins
Snemma á ferli klúbbsins hófust menn handa við að safna gömlum ljósmyndum
af bílum á Íslandi. Var þar lengst af forgöngumaður Bjarni Einarsson
frá Túni, en hann var allra manna ötulastur við söfnun gamalla bílamynda.
Er safnið nú orðið mikið af vöxtum og ómetanleg heimild. Hefur mikið
starf verið unnið við myndskráningu, kópíeringar og frágang. Þá hafa
stækkaðar myndir úr safninu prýtt veggi á sýningum klúbbsins og víðar.
Klúbburinn á einnig allgott safn af bílabókum, handbókum, blöðum,
bæklingum og kvikmyndum.
Annað félagsstarf
Stjórn Fornbílaklúbbsins og nefndir hans halda reglulega fundi. Á
stjórnarfundum er auk hefðbundinna framkvæmdamála unnið að hagsmunamálum
fornbílaeigenda og hefur á þeim vettvangi náðst ótrúlegur árangur.
Má þar nefna að öll opinber gjöld hafa fengist afnumin af fornbílum,
tryggingar verið stórlækkaðar, undanþágur fengnar frá reglum um búnað
vegna skoðunar, leyfi fengið til að nota gamlar númeraplötur og innflutningsgjöld
lagfærð. Stjórn Fornbílaklúbbsins starfaði einnig með Bílgreinasambandinu
og Forsetaembættinu að uppgerð fyrsta forsetabíls lýðveldisins, sem
er Packard árgerð 1942, en hann var tekinn í notkun
á ný 17. júní 2008 sem hátíðabifreið forsetans.
Fyrsti formaður Fornbílaklúbbsins var Jóhann E. Björnsson, en hann
gegndi því starfi frá 1977 til 1985. Þá tók Rudolf Kristinsson við
og var hann formaður til 1990 er Kristinn Snæland tók við. Fjórði
formaður var Örn Sigurðsson, frá 1993 til 2003, en þá tók Sævar Pétursson við sem formaður og var til 2011. Núverandi
formaður klúbbsins er Þorgeir Kjartansson.
Óhætt er að fullyrða að ótrúlega mikið starf hefur verið unnið þann
rúmlega aldarfjórðung sem Fornbílaklúbbur Íslands hefur starfað og
hafa þar margir unnið óeigingjarnt starf. Hefur klúbbnum tekist að
breyta áliti íslensku þjóðarinnar á fornbílum frá því að vera taldir
ómerkilegt skran í það að vera gersemar sem jafnvel hæfa þjóðhöfðingja.
Með þessari viðhorfsbreytingu var fornbílamennskan viðurkennd sem
áhugavert menningarstarf og ómissandi þáttur í íslensku þjóðlífi.